Thao túng thị trường chứng khoán là gì và dấu hiệu nhận biết

Hiện nay, việc thao túng thị trường chứng khoán thường xuyên xảy ra, tạo nên hiện tượng cung cầu giả, ảnh hưởng đến việc mua bán, trục lợi từ các nhà đầu tư. Vậy thao túng thị trường chứng khoán là gì? Dấu hiệu nhận biết ra sao?

Thao túng thị trường chứng khoán là gì?

Thao túng thị trường chứng khoán là hành vi gian lận của một số cá nhân, doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán gây nên làm tăng, giảm cổ phiếu để trục lợi trên cơ sở thua lỗ của cộng đồng những người tham gia trên thị trường.

Điều này gây nên những khó khăn và cản trở trong việc xác định giá trị của doanh nghiệp trên thị trường, gây nhiễu các phân tích về khoản đầu tư tốt do số liệu về cung cầu bị ảo, ảnh hưởng tiêu cực đến tính bền vững và công khai, minh bạch của thị trường. Những lợi ích và trao đổi của các nguồn lực kinh tế cũng bị đe dọa, dẫn đến các hoạt động huy động vốn doanh nghiệp thông qua bán cổ phần trên sàn chứng khoản trở nên khó khăn, biến động và đầy rủi ro.

Theo Khoản 2 Điều 3của Nghị định 156/2020/NĐ-CP, một số hành vi được gọi là thao túng thị trường chứng khoán gồm:

Sử dụng một hoặc nhiều tài khoản giao dịch của mình hoặc của người khác hoặc thông đồng liên tục mua, bán chứng khoán nhằm tạo ra cung, cầu giả tạo.
Đặt lệnh mua và bán cùng loại chứng khoán trong cùng ngày giao dịch hoặc thông đồng với nhau giao dịch mua, bán chứng khoán mà không dẫn đến chuyển nhượng thực sự quyền sở hữu hoặc quyền sở hữu chỉ luân chuyển giữa các thành viên trong nhóm nhằm tạo giá chứng khoán, cung cầu giả tạo.
Liên tục mua hoặc bán chứng khoán với khối lượng chi phối vào thời điểm mở cửa hoặc đóng cửa thị trường nhằm tạo ra mức giá đóng cửa hoặc giá mở cửa mới cho loại chứng khoán đó trên thị trường.
Giao dịch chứng khoán bằng hình thức cấu kết, lôi kéo người khác liên tục đặt lệnh mua, bán chứng khoán gây ảnh hưởng lớn đến cung cầu và giá chứng khoán, thao túng giá chứng khoán…

Và còn rất nhiều những hành vi khác nữa.

Những vụ thao túng thị trường chứng khoán điển hình trên thế giới

Sau khi tìm hiểu về khái niệm thao túng thị trường chứng khoán là gì, chứng khoán Trí Đức sẽ giới thiệu đến các bạn một số vụ thao túng thị trường chứng khoán đã từng gây “rúng động” trên thế giới.

1. Vi phạm nghiêm trọng tại SMBC Nikko Securities (3/2022)

Tháng 3/2022, SMBC Nikko Securities và một số nhân viên bị truy tố do cáo buộc thao túng thị trường chứng khoán, vi phạm đạo luật về Sàn giao dịch và các công cụ tài chính.
Đây là lần đầu tiên mà một công ty chứng khoán lớn của Nhật Bản bị cáo buộc thao túng thị trường, vi pham nghiêm trọng nhất theo đạo luật trên.

2. “Cơn sốt giao dịch” Gamestop (đầu năm 2021)

Các bên đóng vai trò chính yếu trong đợt giao dịch cổ phiếu công ty bán lẻ trò chơi điện tử Gamestop phải thực hiện phiên điều trần trước Ủy ban Dịch vụ tài chính của Hạ viện Mỹ.
“Cơn sốt” này đã dẫn đến sự biến động chưa từng có trên phố Wall – với mức tăng trưởng từng lên tới 400% đối với cổ phiếu của Gamestop.

3. Sai lầm lớn của phó chủ tịch Samsung (9/2020)

Phó chủ tịch Samsung Electronics Co.Ltd Lee Jae-yong bị truy tố do các cáo buộc thao túng thị trường chứng khoán và gây mất lòng tin trong vụ sáp nhập giữa Samsung C&T Corp và Ceil Industries vào năm 2015.
Ông Lee được biết là cổ đông lớn nhất tại Samsung C&T – Công ty con thuộc Tập đoàn Samsung với 17.33% cổ phần.

4. Thông tin gây nhầm lẫn từ CEO Tesla (năm 2018)

Ủy ban Chứng khoán và Hối đoái của Mỹ (SEC) khởi kiện CEO của công ty sản xuất ô tô điện Tesla – Tỷ phú Elon Musk về việc đăng tải những thông tin không đúng sự thật gây nhầm lẫn cho các nhf đầu tư trên mạng xã hội Twitter.
Tỷ phú Musk đã phản bác đơn kiện của SEC và gọi đây là một động thái thiếu công bằng.

Những dấu hiệu nhận biết thao túng thị trường chứng khoán là gì?

Việc thao túng thị trường chứng khoán sẽ khiến cho tính thanh khoản và giá cả của cổ phiếu biến động mạnh, từ đó, tạo ra nguồn cung cầu giả trên thị trường. Bởi vậy, dấu hiệu nhận biết đầy tiên chính là đánh giá giá cả và khối lượng giao dịch đột biến. Điều này thường xuyên xảy ra ở những doanh nghiệp noeem yết thỏa mãn một số điều kiện như: Vốn hóa vừa và nhỏ, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng thấp, khối lượng giao dịch trung bình mỗi phiên thấp.

Những yếu tố này giúp cho chi phí thao túng của mỗi phiên thấp và giảm thiểu tối đa những rủi ro có thể xảy ra, tránh việc bị một khối lượng lớn cổ phiếu giao dịch tự do được bán ra ở mức nền giá cao. Khi mức giá đã đạt đủ cao, hoạt động phân phối bắt đầu được thực hiện, gây nên những thiệt hại lớn cho các nhà đầu tư đến sau.

Tuy nhiên, những dấu hiệu trên không cho thấy rằng những công ty có nguồn vốn hóa lớn thì thị trường chứng khoán không bị thao túng. Ngược lại, việc thao túng những doanh nghiệp lớn đôi khi còn đem lại những hậu quả nặng nề và khó kiếm soát hơn.

Hoạt động này có thể diễn ra ở cả 2 chiều tăng hoặc giảm của cổ phiếu. Những luồng ý kiến cả trực tiếp và gián tiếp trên các phương tiện truyền thông, những tin đồn không kiếm chứng có tể là những công cụ hiệu quả. Nó khiến cho tâm lý của các nhà giao dịch bị ảnh hưởng, dẫn đến đưa ra các quyết định sai lầm, đặc biệt xảy ra trong bối cảnh nhà đầu tư cá nhân chiếm đến hơn 80% thị trường ở Việt Nam.

Một yếu tố quan trọng nữa chính là giao dịch nội gián hoặc cấu kết của ban lãnh đạo với các tổ chức tài chính bên ngoài, lợi dụng các kẽ hở của luật chứng khoán để tư lợi. Việc này làm thao túng, tạo nên cung cầu ảo, thu lợi bất chính cho bản thân. Trên thực tế, có không ít trường hợp chậm công bố thông tin giao dịch (bán chui) nhưng các biện pháp xử lý hiện nay chưa mang tính răng đe hay chưa kiểm soát tốt thông tin nội gián.

Cách phòng tránh các hành vi thao túng chứng khoán

Vậy cách phòng tránh thao túng chứng khoán là gì?

Thứ nhất, tích lũy kiến thức về thị trường chứng khoán

Trước tiên, nhà đầu tư cần nắm vững các kiến thức về thị trường chứng khoán. Bạn cần hiểu rõ về quy luật cung – cầu, các yếu tố gây ảnh hưởng tới giá của cổ phiếu. Qua đó, NĐT có thể chủ động hơn trong việc đầu tư, có những đánh giá chính xác về thị trường cũng như giảm thiểu được rủi ro khi hành vi thao túng thị trường diễn ra.

Thứ hai, hiểu rõ hơn về thông tin doanh nghiệp

Việc tìm hiểu về doanh nghiệp được xem là điều cần thiết để có các quyết định đầu tư đúng đắn mà không bị ảnh hưởng bởi những hành vi thao túng. Nếu 1 doanh nghiệp có các yếu tố nội tại tốt, mức tăng trưởng ổn định thì việc tăng giá gần như là tất yếu. Nếu có thể tìm hiểu cũng như mua những cổ phiếu này ở một mức giá phù hợp, nhà đầu tư sẽ có dễ có lãi.

Ngoài ra, có những thông tin hiểu biết về doanh nghiệp cũng giúp cho bạn dễ phát hiện ra những dấu hiệu bất thường trong diễn biến về giá cổ phiếu hơn.

Thứ ba, xây dựng cho bản thân các chiến lược đầu tư rõ ràng

Bạn cũng cần có các chiến lược đầu tư rõ ràng để đưa ra quyết định mua, bán một cách chính xác. Nhiều nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm thường hay giao dịch dựa vào các diễn biến ngắn hạn. Họ không có bất kỳ một kế hoạch hoặc mục tiêu cụ thể nào. Điều này khiến họ dễ dàng bị thao túng và bị ảnh hưởng bởi chiêu trò này hơn.

Vì vậy, bạn cần có 1 danh mục đầu tư với chiến lược phù hợp. Bằng cách này, bạn sẽ giảm thiểu được rủi ro nếu hành vi thao túng diễn ra.

Trên đây là những thông tin chi tiết về thao túng thị trường chứng khoán là gì? Một số vụ thao túng thị trường chứng khoán điển hình cũng như những dấu hiệu và cách phòng tránh bị thao túng. Hy vọng những kiến thức này sẽ giúp nhà đầu tư có thể tránh những rủi ro không đáng có khi tham gia thị trường.

Xem thêm: