Khái quát những thông tin cơ bản nhất về lệnh ATC là gì?
Một lệnh khá điển hình của thị trường chứng khoán Việt Nam được sử dụng vào cuối phiên giao dịch hàng ngày, đó là lệnh ATC. Vậy Lệnh ATC là gì? Cách sử dụng như thế nào? Hãy cùng Chứng khoán Trí Đức tìm hiểu các thông tin về lệnh này trong bài viết dưới đây.
1. Lệnh ATC là gì
Lệnh ATC (At the close order) là lệnh giao dịch tại mức giá khớp lệnh xác định tại giá đóng cửa. Cụ thể, lệnh ATC là lệnh để các nhà đầu tư có thể thực hiện giao dịch thông qua lệnh đặt bán hay đặt mua chứng khoán tại mức giá đóng cửa.
Đặc điểm của Lệnh ATC
- Lệnh ATC được ưu tiên trước lệnh giới hạn trong khi so khớp lệnh.
- Lệnh ATC được nhập vào hệ thống giao dịch trong thời gian khớp lệnh định kỳ để xác định giá đóng cửa và sẽ tự động tự hủy bỏ sau thời điểm xác định giá đóng cửa nếu lệnh không được thực hiện hoặc không được thực hiện hết.
- Khối lượng của lệnh ATC bên mua hoặc bên bán được cộng vào khối lượng bên mua hoặc bên bán tại mỗi mức giá đặt lệnh để xác định khối lượng giao dịch tại mỗi mức giá trong khi so khớp lệnh định kỳ
- Đợt khớp lệnh định kỳ xác định giá đóng cửa sẽ không xác định được giá khớp lệnh nếu chỉ có lệnh ATC trên sổ lệnh
- Giá giao dịch ở lệnh ATC sẽ được tuân thủ theo giá của thị trường vì vậy lệnh này không có mức giá cố định và được thực hiện với mức giá sẵn có tại thời điểm đóng cửa.
- Lệnh này thì sẽ không có ghi mức giá cụ thể mà NĐT chỉ cần ghi ATC
- Phí giao dịch thì thường sẽ được tính dựa trên giá cao nhất trong phiên (giá trần).
2. Phiên ATC là gì?
Hiểu được lệnh ATC là gì, chúng ta tiếp tục tìm hiểu về các phiên ATC trong thị trường chứng khoán.
Có thể hiểu nôm na, phiên ATC là phiên giao dịch sử dụng được lệnh ATC. Thông thường phiên ATC là Phiên Khớp lệnh định kỳ xác định giá đóng cửa.
Tại Việt Nam, Phiên khớp lệnh định kỳ xác định giá đóng cửa được áp dụng tại Sàn giao dịch chứng khoán TP HCM (HOSE) và Sàn giao dịch Hà Nội (HNX). Riêng sản UPCOM không sử dụng.
Tại hai sàn HOSE và HNX phiên Khớp lệnh định kỳ xác định giá đóng cửa được quy định như sau:
- Thời gian của phiên khớp lệnh định kỳ xác định giá đóng cửa: 14h30’-14h45’
- Nguyên tắc khớp lệnh: theo nguyên tắc khớp lệnh định kỳ (Tại mức giá có khối lượng giao dịch lớn nhất, ưu tiên về giá và ưu tiên về thời gian).
+ Ưu tiên về giá cả: Mức giá của lệnh mua cao hơn hay mức giá của lệnh bán thấp hơn sẽ được ưu tiên thực hiện trước.
+ Ưu tiên về thời gian: Lệnh bán và mua ở cùng mức giá thì lệnh nào sớm hơn được ưu tiên thực hiện.
Tại sao cần có phiên khớp lệnh định kỳ xác định giá đóng cửa:
Vậy tầm quan trọng của phiên khớp lệnh ATC định kỳ là gì?
Thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn còn nhỏ, dễ bị thao túng, nguy cơ gây bất ổn cao. Vì vậy cần có biện pháp để kiểm soát thị trường nhất là đối với thời điểm kết thúc phiên giao dịch.
Do đó, HOSE, HNX áp dụng phiên khớp lệnh định kỳ để tìm ra mức giá cân bằng mang tính đại diện cho đa số thị trường chung. Hạn chế được sự biến động giá quá mức nảy sinh từ những lệnh giao dịch có giá giao dịch bất thường, hành vi thao túng, tạo sự ổn định giá cần thiết trên thị trường.
Một số đặc trưng của phiên ATC của thị trường chứng khoán Việt Nam
Phiên ATC là phiên giao dịch rất quan trọng, vì nó xác định mức giá đóng cửa, đây là mức giá rất có ý nghĩa trong phân tích xu hướng thị trường. Vì vậy phiên giao dịch này tập trung rất nhiều sự quan tâm của NĐT do đó, nó có một số đặc trưng:
- Phiên ATC giao dịch rất sôi động:
- Các giao dịch khối lượng lớn như kỳ cơ cấu ETF thường diễn ra ở phiên ATC
- Các bên bò và gấu đánh nhau quyết liệt để quyết định xu hướng thị trường
- Các nhà đầu tư chuyên nghiệp, nhà tạo lập thường giao dịch lớn trong phiên ATC do thị trường khi đó đã tương đối rõ xu hướng.
3. Cách khớp lệnh Phiên ATC là gì?
Để hiểu về cách khớp lệnh tại phiên ATC, chúng ta lấy một ví dụ đơn giản dưới đây.
Giả sử tại phiên khớp lệnh định kỳ xác định giá đóng cửa của một mã chứng khoán có các lệnh mua và bán ở các mức giá như sau:
Theo nguyên tắc người đi mua muốn mua ở giá thấp, còn người bán muốn bán được giá cao, ta có bảng lũy kế mua và lũy kế bán ở các mức giá như sau:
- Tại mức giá 220.000đ, tổng lũy kế mua là 15.000 + 10.000 (khối lượng đặt mua ATC) = 25.000
- Tại mức giá 219.900đ, tổng lũy kế mua là 17.000 + 15.000 + 10.000 = 42.000
- Tại mức giá 219.8000đ, tổng lũy kế mua là 20.000 + 17.000 + 15.000 + 10.000 = 62.000
- …
- Tương tự, tại mức giá 219.500đ, tổng lũy kế bán là 10.000 + 20.000 (khối lượng đặt bán ATO) = 30.000
- Tại mức giá 219.600đ, tổng lũy kế bán là 13.000 + 10.000 + 20.000 = 43.000
- Tại mức giá 219.700đ, tổng lũy kế bán là 10.000 + 13.000 + 10.000 + 20.000 = 53.000
Chúng ta có bảng tổng hợp các lệnh mua bán như sau:
Như vậy, tại mức giá 219.800đ cho khối lượng cổ phiếu được giao dịch là nhiều nhất (62.000 cổ phiếu).
- Các lệnh mua M1, M2, M3, M4 được thực hiện trọn ven.
- Các lệnh bán B1, B7, B6, B5 được thực hiện trọn vẹn, và lệnh B4 còn lại 14.000 chưa được thực hiện (đã thực hiện 9.000).
Lưu ý: Trên đây chỉ là ví dụ đơn giản nhất của khớp lệnh định kỳ. Trên thực tế một phiên giao dịch, có rất nhiều mức giá được đặt chứ không chỉ dừng ở 6 mức giá như trên. Đồng thời tại mỗi mức giá cũng sẽ có rất nhiều lệnh mua hoặc bán, hệ thống sẽ tính tổng mua/tổng bán tại từng mức giá. Khi đó việc khớp lệnh được thực hiện theo nguyên tắc được lập trình sẵn.
4. Ưu điểm và nhược điểm của lệnh ATC:
Sau khi đã tìm hiểu về lệnh ATC là gì, NĐT cũng cần phải biết những ưu điểm và nhược điểm của nó
Ưu điểm:
- Lệnh ATC được ưu tiên khớp trước các lệnh giới hạn vì vậy nó được coi là công cụ tranh mua, tranh bán: mua bán bằng mọi giá. Nên có thể sử dụng loại lệnh ATC để cắt lỗ Hoặc mua mới bằng mọi giá vào cuối phiên khi thị trường đã rõ xu hướng.
- Bằng cách kết hợp với lệnh ATO, giúp cho NĐT loại bỏ một số cảm xúc liên quan đến quá trình ra quyết định của mình.
- Mặc dù không quá phổ biến và chiến tỷ trọng lớn như các lệnh khác như lệnh thị trường (MP), lệnh giới hạn (LO),… nhưng lệnh ATC cũng có những ưu điểm vượt trội. Là lệnh có thể đặt với mức giá tốt ở cuối phiên giao dịch.
Nhược điểm:
- Lệnh ATC khó xác định và kiểm soát được mức giá khớp.
- Lệnh ATC không được phép sửa hoặc hủy bỏ.
- Lệnh ATC không chắc chắn sẽ khớp hoặc khớp hết.
5. Cách sử dụng lệnh ATC hiệu quả là gì?
Một số lưu ý nhà đầu tư cần cân nhắc để sử dụng lệnh ATC một cách hiệu quả:
- NĐT cần dự kiến trước khối lượng số cổ phiếu muốn giao dịch (đối với vị thế mua cần đủ tiền theo mức giá trần cho khối lượng muốn mua).
- Đặt lệnh ATC trong thời gian sớm nhất một cách nhanh chóng, bởi điều này sẽ giúp cho việc tăng khả năng khớp lệnh ở mức cao hơn.
- Một điểm lưu ý, lệnh ATC được ưu tiên trước lệnh giới hạn (LO). Điều này có thể khiến NĐT dễ bị thiệt về giá. Hơn nữa, khi đã đặt lệnh thì NĐT sẽ không thể kiểm soát mức giá sẽ giao dịch. Vì vậy, NĐT nên hạn chế sử dụng lệnh ATC, chỉ dung khi cần tranh mua, tranh bán.
Lưu ý:
Do phiên ATC là một phiên giao dịch rất quan trọng, vì giá đóng cửa trong ngày là cơ sở để NĐT phân tích xu hướng thị trường. Vì vậy, đây là phiên giao dịch thường xuyên được sử dụng để định hướng thị trường.
- Nhà tạo lập: khi sử dụng cho mục đích điều tiết thị trường chung hoặc cho xu hướng giá cổ phiếu theo yêu cầu về quản lý bình ổn thị trường.
- Các đội lái: Kéo giá lên cao để tạo mặt bằng giá mới để bán cổ phiếu hoặc đẩy giá sàn để mua cổ phiếu với giá rẻ hơn…..mà không tốn quá nhiều chi phí.
Tuy các nhà đầu tư có thể sử dụng lệnh ATC để thực hiện giao dịch vào cuối giờ khi thị trường đã có xu hướng. Những nếu không nắm chắc thị trường và sự am hiểu nhất định thì nhà đầu tư không nên quá lạm dụng để tránh những rủi ro không đáng có. Để đưa ra lệnh ATC một cách tối ưu và tốt nhất, NĐT phải là những người có kinh nghiệm lâu năm và nắm vững kiến thức chuyên môn.
Trên đây là các vấn đề xoay quanh lệnh ATC là gì? Các bạn có thể vào chuyên mục Hướng dẫn giao dịch để tìm hiểu thêm về các lệnh giao dịch.
NĐT quan tâm đến các khóa học đầu tư chứng khoán, có thể liên hệ Chứng khoán Trí Đức để được tư vấn tốt hơn. Chúc các bạn đầu tư thành công.
Xem thêm:
